Natuur in de gemeente Hellendoorn.

Rivier de Regge

De Regge is een Overijsselse rivier. De huidige rivier begint bij landgoed Westerflier ten zuidwesten van Diepenheim als een aftakking van de Schipbeek en bestaat uit de Boven-Regge (Diepenheim-Rijssen), de Midden-Regge (Rijssen-Hellendoorn) en de Beneden-Regge (Hellendoorn-Ommen) De rivier mondt bij Ommen uit in de Overijsselse Vecht. De Regge wordt bij Goor met een onderleider onder het Twentekanaal doorgeleid. Tot ca. 1400 was de Buurserbeek de bovenloop van de Regge. Om de handel over het water vanuit Twente en Westfalen naar zich toe te halen heeft Deventer indertijd de Schipbeek laten graven, waarmee de concurrentiepositie van de scheepvaart van Deventer werd vergroot ten opzichte van Zwolle. Tot 1925 werd de rivier bevaren met zompen die langs de Regge in Enter werden gebouwd.

Na 1894 is de Regge gekanaliseerd. Eerder veroorzaakte de rivier geregeld overstromingen. Tegenwoordig wordt getracht het natuurlijke verloop van de rivier in ere ter herstellen.

Bij "de Steile Oever" in de buurt van Nieuwebrug ten zuiden van Ommen is goed te zien hoe de Regge door de stuwwal heenbrak, waardoor de Besthmenerberg en de Archemerberg van elkaar gescheiden zijn. Het is aannemelijk dat de rivier hier gebruikgemaakt heeft van een laagte die tijdens de ijsbedekking in het Saalien door een smeltwaterstroom is ontstaan. 

Sport en recreatie langs de Regge

In de buurt van Enter loopt langs de Regge de Europese wandelroute E11, ter plaatse ook wel Marskramerpad of Handelsweg geheten. Het Overijssels Havezatenpad volgt (grotendeels) de Regge tussen Nijverdal en Ommen. Bron: Wikipedia

Nationaal Park de Sallandse Heuvelrug

Het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug beslaat een groot gedeelte van de heuvelrug tussen Hellendoorn en Holten in Overijssel. Het nationaal park ligt in zijn geheel ten zuiden van de N35 Zwolle - Almelo, en omvat onder andere de Haarlerberg, Holterberg, Noetselerberg en de Koningsbelten. De Hellendoornse Berg ligt buiten het nationaal park, maar behoort wel tot de Sallandse Heuvelrug. Het park is ongeveer 35 km² groot.

Het hoogste punt is de (Grote) Koningsbelt van 75 meter boven NAP. De belangrijkste beheerders zijn Staatsbosbeheer, Vereniging Natuurmonumenten, de waterleidingmaatschappij Vitens (vanwege de waterwinning) en een aantal particuliere grondeigenaren. Sinds 2004 is het gebied door de Nederlandse overheid aangewezen als nationaal park.

De Sallandse Heuvelrug is een stuwwal, die zo'n 150.000 jaar geleden is ontstaan in de voorlaatste ijstijd, het Saalien. Voorafgaand aan de ijsbedekking hadden grote rivieren daar dikke lagen zand en grind met dunnere lagen klei afgezet. Deze afzettingen zijn gevormd door de Rijn, maar ook door rivieren vanuit het oosten (onder andere door het zogenaamde eridanosriviersysteem). Toen in het Saalien het ijs tot dit deel van Nederland oprukte, werden deze rivierafzettingen opgestuwd in hoge stuwwallen, zoals de Sallandse Heuvelrug.

In de laatste ijstijd (het Weichselien) kwamen de gletsjers niet tot in Nederland, maar was de bodem wel permanent bevroren (permafrost). Door de toen heersende harde winden werden lagen dekzand afgezet, met name aan de flanken van de Sallandse Heuvelrug. Boven op de stuwwal vond erosie plaats in deze koude periode. Door de aanwezigheid van permafrost in het voorjaar kon smeltwater van de sneeuw niet makkelijk in de ondergrond infiltreren. Het gevolg was dat het water zich ging concentreren in stromen en de ondergrond ging eroderen waardoor de droogdalen gevormd werden. Voorbeelden hiervan zijn de Wolfslenk en de Diepe Hel.

Toen het klimaat warmer werd, in het Holoceen, raakte de heuvelrug bebost. De bevolkingstoename in de Middeleeuwen maakte dat de bomen grootschalig werden gekapt. Ook was er intensieve begrazing met schapen en geiten en werden er plaggen gestoken om akkergronden mee te bemesten.

Het gebied was sinds de Middeleeuwen vooral begroeid met heide, ook waren er lokaal zandverstuivingen. De heuvels zijn vanaf het eind van de negentiende eeuw voor het grootste deel herbebost om verstuiving tegen te gaan. Er werden vooral productiebossen met naaldbomen aangeplant. Sinds eind twintigste eeuw is het heideareaal weer vergroot uit oogpunt van cultuurhistorie en natuurbeheer.

De heuvelrug is een markant onderdeel van het Overijsselse landschap. Van alle zijden is hij van veraf te zien. Andersom zijn er vanaf de heidevelden veel vergezichten mogelijk. Ook de bossen zijn voor Nederlandse begrippen uitgestrekt. Verder is landhuis De Sprengenberg, ook wel het Palthekasteeltje genoemd, op de gelijknamige heuvel een markant punt in het landschap.

 Bron: Wikipedia.

Flora & Fauna

Op de Sallandse Heuvelrug bevindt zich de laatste populatie korhoenders in Nederland. Ook de nachtzwaluw komt er voor en het is een belangrijk leefgebied van de levendbarende hagedis en de zandhagedis. Op vochtige plekken zijn de bruine kikker, kamsalamander en kleine watersalamander te vinden. Op de heide is de hazelworm algemeen. Van de zoogdieren zijn ree, vos en das aanwezig en marterachtigen als de steenmarter, bunzing, wezel en hermelijn. Begin 2018 werd aan de hand van observatiegegevens achteraf geconstateerd dat het gebied korte tijd was bezocht door een passerende gezenderde wolf.  Er broeden bijna tachtig verschillende soorten vogels in het gebied waaronder, behalve de al genoemde, de roodborsttapuit en de raaf.

De bossen bestaan vooral uit meer dan honderd jaar geleden op voormalige heide aangeplantte grove den en jonger naaldhout als douglasspar en lariks. Op sommige plaatsen is door spontane vestiging loofbos met berk, eik en beuk ontstaan. De hoge en droge nog bestaande of weer aangelegde open heidegebieden worden begroeid door struikhei, ook komen er jeneverbesstruwelen voor. Er groeien grote hoeveelheden vossenbes en bosbes op de heuvelrug.

Ten behoeve van het in Nederland vrijwel uitgestorven korhoen is het steeds kleiner geworden gebied met open heide weer uitgebreid. Vooralsnog lijkt vooral de ook zeldzame nachtzwaluw hiervan te profiteren. Bron: Wikipedia

Foto: Gerard Steijn Nijverdal


Foto: Gijs Tjeerdsma Nijverdal


Dokters Bos Nijverdal/Hellendoorn

 

Kalvenhaar Hellendoorn